Κείμενο
Κανόνες Κλήρωσης Ενόρκων για το Παράλληλο Ορκωτό
Μητρώο
Η συμμετοχή στο μητρώο βασίζεται σε εθελοντική δήλωση πολιτών. Η δήλωση μπορεί να περιλαμβάνει βασικά στοιχεία ταυτοποίησης και διαφάνειας, όπως ονοματεπώνυμο, πόλη και ηλικιακό εύρος, ώστε να είναι δυνατή η συγκρότηση σώματος με στοιχειώδη κοινωνική αντιπροσωπευτικότητα.
Πριν από κάθε κλήρωση δημοσιεύεται δημόσιο hash της λίστας, ώστε να διασφαλίζεται ότι το σώμα των δηλωθέντων δεν μεταβάλλεται αδιαφανώς μετά την προαναγγελία της διαδικασίας.
Κλήρωση
Η επιλογή των ενόρκων γίνεται με δημόσιο τυχαίο seed και με αλγόριθμο ανοιχτού κώδικα, ώστε η διαδικασία να μπορεί να ελεγχθεί δημόσια και να επαναληφθεί τεχνικά από κάθε ενδιαφερόμενο.
Ο αριθμός των ενόρκων ορίζεται σε 15 ή 21 πολίτες, αναλόγως της υπόθεσης και της οργανωτικής δυνατότητας, με στόχο να συνδυάζεται η λειτουργικότητα με την επαρκή συλλογική κρίση.
Αποκλεισμοί
Από τη συμμετοχή αποκλείονται οι εν ενεργεία δικαστικοί λειτουργοί, τα πολιτικά πρόσωπα και οι ανώτεροι δημόσιοι υπάλληλοι, ώστε να αποφεύγεται η επανείσοδος των ήδη οργανωμένων φορέων εξουσίας μέσα στο σώμα που καλείται να παράγει ανεξάρτητη κοινωνική κρίση.
Σε περίπτωση σύγκρουσης συμφέροντος, προβλέπεται αυτοεξαίρεση, η οποία δηλώνεται δημόσια, ώστε να ενισχύεται η διαφάνεια και η αξιοπιστία της διαδικασίας.
Θητεία
Η συμμετοχή είναι ανά υπόθεση και όχι μόνιμη. Δεν επιτρέπονται συνεχόμενες συμμετοχές, ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία κλειστού ή ημιεπαγγελματικού σώματος και να διατηρείται ο λαϊκός και μη μονιμοποιημένος χαρακτήρας του θεσμού.
Κανόνες Ακρόασης και Απόφασης
Ακρόαση
Η ακρόαση στηρίζεται μόνο σε τεκμήρια και πραγματοποιείται με ίσο χρόνο παρουσίασης για κάθε πλευρά ή θέση που ακούγεται. Ο σκοπός είναι να προστατεύεται η διαδικαστική ισορροπία και να μην κυριαρχεί η πλευρά που διαθέτει μεγαλύτερη επικοινωνιακή ή οργανωτική ισχύ.
Τη διαδικασία διευθύνει συντονιστής διαδικασίας, ο οποίος δεν διαθέτει ψήφο και δεν συμμετέχει στην ουσιαστική κρίση.
Ερωτήματα
Η απόφαση οργανώνεται γύρω από 3 έως 5 ερωτήσεις ΝΑΙ / ΟΧΙ, που αφορούν τα βασικά ζητήματα της υπόθεσης, όπως τα γεγονότα, την ευθύνη και την αποκατάσταση.
Η μορφή αυτή εξασφαλίζει καθαρή δομή κρίσης και αποτρέπει τη θόλωση της ουσίας μέσα από αόριστες ή υπερβολικά εκτεταμένες διατυπώσεις.
Ψηφοφορία
Η ψηφοφορία είναι μυστική και για την τελική απόφαση απαιτείται πλειοψηφία 2/3. Με τον τρόπο αυτό προστατεύεται η ελευθερία της κρίσης των συμμετεχόντων και ταυτόχρονα εξασφαλίζεται ότι το αποτέλεσμα στηρίζεται σε ισχυρή συλλογική συμφωνία.
Σκεπτικό
Το σκεπτικό της απόφασης πρέπει να περιορίζεται σε 1 έως 2 σελίδες, να χρησιμοποιεί απλή γλώσσα και να δημοσιεύεται υποχρεωτικά. Έτσι, η γνωμοδότηση παραμένει αναγνώσιμη, ουσιαστική και πραγματικά δημόσια.
Δεοντολογία και Ασφάλειες
Η λειτουργία του Παράλληλου Ορκωτού πρέπει να διέπεται από σαφείς αρχές δεοντολογίας.
Απαγορεύονται οι προσωπικές επιθέσεις, ώστε η διαδικασία να μην μετατρέπεται σε πεδίο στοχοποίησης ή δημόσιου διασυρμού.
Διασφαλίζεται η προστασία προσωπικών δεδομένων, ώστε η δημοσιότητα να μη μετατρέπεται σε αυθαίρετη έκθεση ευαίσθητων πληροφοριών.
Το όργανο έχει αποκλειστικά γνωμοδοτικό χαρακτήρα και δεν επιβάλλει κυρώσεις, ώστε να παραμένει εντός της νόμιμης ζώνης δημόσιας έκφρασης και συλλογικής αξιολόγησης.
Εφόσον υπάρξει οικονομική υποστήριξη ή δωρεές, απαιτείται πλήρης διαφάνεια χρηματοδότησης, ώστε να αποκλείονται υποψίες χειραγώγησης ή εξάρτησης.
Χρονοδιάγραμμα 60 Ημερών
Κατά τις ημέρες 1 έως 7, ολοκληρώνεται η οριστικοποίηση των βασικών PDF και τίθεται online η landing page της πρωτοβουλίας.
Κατά τις ημέρες 8 έως 21, πραγματοποιείται η συλλογή υπογραφών και η ενημέρωση του κοινού, ώστε να διαμορφωθεί αρχικό σώμα δημόσιας νομιμοποίησης και ενδιαφέροντος.
Κατά τις ημέρες 22 έως 30, διενεργείται η κλήρωση των ενόρκων και ολοκληρώνεται η προετοιμασία της πρώτης ακρόασης.
Κατά τις ημέρες 31 έως 45, πραγματοποιείται η πρώτη ακρόαση και εκδίδεται η σχετική απόφαση.
Κατά τις ημέρες 46 έως 60, ακολουθεί η δημοσίευση του υλικού και η αξιοποίησή του για θεσμική πίεση προς τη Βουλή, τα μέσα ενημέρωσης και το ευρύτερο δημόσιο πεδίο.
Συμπέρασμα
Το Παράλληλο Ορκωτό Πολιτών μπορεί να αποκτήσει πραγματική αξιοπιστία μόνο εφόσον λειτουργεί με σαφείς και προδημοσιευμένους κανόνες. Η κλήρωση, η ακρόαση, η μυστική ψηφοφορία, το σύντομο δημοσιευμένο σκεπτικό, η δεοντολογία και το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Αποτελούν τον πυρήνα της δημόσιας νομιμοποίησης του εγχειρήματος και τη βάση πάνω στην οποία μπορεί να ασκηθεί σοβαρή θεσμική πίεση.